مقدمه
ظروف سفالی دستساز، حاصل هنر، دقت و ساعتها کار با گلاند. اگر شما هم بهتازگی یک ماگ سفالی، بشقاب لعابدار یا گلدان سرامیکی خریدهاید یا در ورکشاپهای سفالگری خودتان آن را ساختهاید، احتمالاً این سوال برایتان پیش آمده:
چطور از ظرف سفالیام درست نگهداری کنم تا برای سالها سالم بماند؟
در این مقاله بهصورت کامل و کاربردی دربارهی نحوهی نگهداری از ظروف سفالی و سرامیکی توضیح میدهیم و به سوالات پرتکرار شما پاسخ میدهیم.
آیا ظروف سفالی قابل شستوشو هستند؟
بله، کاملاً. بیشتر ظروف سفالی و سرامیکی پس از لعابکاری، در دمای بالاتر از ۱۰۰۰ درجه سانتیگراد پخته میشوند. همین دمای بالا باعث میشود که ساختار آنها مقاوم باشد، آب جذب نکنند و قابل شستوشو باشند.
با این حال، برای افزایش دوام ظرفهای دستساز بهتر است:
از اسفنج نرم و مایع ظرفشویی ملایم استفاده شود.
از سیم ظرفشویی یا شویندههای ساینده استفاده نکنید.
ظرف را بعد از شستوشو بهخوبی خشک کنید.
آیا میتوان ظروف سفالی را در ماشین ظرفشویی گذاشت؟
از نظر فنی بله؛ اما از نظر نگهداری بهتر است نه.
ظروف سرامیکی لعابدار که در دمای بالا پخته شدهاند، تحمل دمای ماشین ظرفشویی را دارند. اما چند نکته مهم هست که نباید فراموش شود:
جریان آب پرفشار، بخار مداوم و مواد شوینده قوی میتوانند به مرور زمان به لعاب یا لبههای ظریف ظرف آسیب بزنند.
اگر ظرفتان ترک مویی دارد یا نازک است، شستوشوی دستی امنتر است.
پیشنهاد چارسرامیک: برای نگهداری بهتر از ظروف دستساز، شستوشوی دستی را ترجیح دهید.
آیا ظروف سفالی قابل استفاده در فر، آون توستر و ماکروویو هستند؟
بله، در بیشتر موارد قابل استفاده هستند. ظروف سرامیکی لعابدار به طور میانگین دو بار در دمای 1000 درجهی سانتیگراد پخته میشوند، بنابرین دمای ماکروویو (حداکثر حدود ۱۰۰ درجه سانتیگراد) را به راحتی تحمل میکنند.
اما:
اگر لعاب ظرف دارای رگههای فلزی یا تزئینات طلایی باشد، نباید وارد ماکروویو شود.
اگر ظرف دارای ترک مویی یا لعاب آسیبدیده باشد، ممکن است حرارت باعث تشدید آسیب شود.
گرم کردن ناگهانی غذاهای پرچرب یا غلیظ در ماکروویو ممکن است فشار حرارتی ایجاد کند.
پیشنهاد ما: اگر ظرف سالم و بدون تزئین فلزی است، استفاده در ماکروویو مشکلی ندارد، اما برای مراقبت بیشتر از ظروف خاص و ارزشمند، بهتر است از این کار پرهیز شود.
چطور از ظروف سفالی در خانه نگهداری کنیم؟
۱. آنها را از تغییر دمای ناگهانی دور نگه دارید.
ماگ سرد را ناگهان زیر آب جوش نگیرید یا ظرف داغ را در یخچال نگذارید.
۲. آنها را در برابر نور شدید آفتاب محافظت کنید.
نور مستقیم خورشید ممکن است رنگهای دستساز یا نقوش زیر لعاب را کمرنگ کند.
۳. ظروف را جایی قرار دهید که ضربه نبینند.
لبههای نازکتر یا جزئیات برجستهی دستساز ممکن است با ضربهی جزئی ترک بردارند.
چگونه لکههای ماندگار را پاک کنیم؟
اگر لکهی قهوه یا چای روی ماگ لعابدار باقی مانده:
جوششیرین و کمی آب را ترکیب کرده و با اسفنج نرم روی لکه بمالید.
در صورت نیاز، میتوان کمی سرکه سفید هم اضافه کرد.
از خیساندن طولانیمدت ظرف در محلولهای قوی پرهیز کنید.
سوالات پرتکرار درباره نگهداری از ظروف سفالی
آیا همهی ظروف سرامیکی برای غذا مناسباند؟
اگر با لعاب خوراکی (food-safe) پوشیده شده باشند و بهخوبی پخته شده باشند، بله. ظروف چارسرامیک با این استاندارد تولید میشوند.
چطور بفهمیم ظرفی که خریدیم لعاب خوراکی دارد؟
اگر ظرف را از تولیدکنندههای معتبر تهیه کردهاید، این اطلاعات در مشخصات محصول قید شده. اگر مطمئن نیستید، از تماس مواد غذایی اسیدی با ظرف خودداری کنید.
اگر ظرف ترک برداشت، هنوز قابل استفاده است؟
اگر ترک سطحی باشد و ظرف نشتی نداشته باشد، میتوان از آن استفاده تزئینی یا خشک کرد (مثلاً جا شمعی یا گلدان خشک). برای غذا، استفاده از ظروف ترکخورده توصیه نمیشود.
جمعبندی: با نگهداری درست، عمر ظروف سرامیکی را بیشتر کنیم
ظرف سفالی فقط یک وسیلهی کاربردی نیست؛ بخشی از هنر، فرهنگ و حس شخصی ماست. با رعایت چند نکتهی ساده میتوانیم این آثار دستساز را سالها سالم نگه داریم و لذت استفاده از آنها را چند برابر کنیم.
آموزش صفر تا صد سفالگری در تهران
در چارسرامیک نهتنها یاد میگیرید چطور یک ظرف سفالی بسازید، بلکه با اصول نگهداری درست از آن هم آشنا میشوید. اگر دوست دارید از صفر تا صد سفالگری را تجربه کنید، ورکشاپهای ما بهترین نقطهی شروعاند.
